සංචාරක මාර්ගෝපදේශය – මැලේරියාවෙන් ආරක්ෂා වන්න
ශ්රී ලංකාව: මැලේරියා රෝගයෙන් තොර නමුත් තවදුරටත් විමසිලිමත් විය යුතුය
2016 වසරේදී ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින්ශ්රී ලංකාව මැලේරියා රෝගයෙන් තොර රටක් ලෙස සහතික කරන ලදී. එරට තුළ වාර්තා වූ අවසාන දේශීය මැලේරියා රෝගී සිද්ධිය 2012 වසරේදී වාර්තා විය.
මෙම විශිෂ්ට ජයග්රහණය, සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ මැලේරියා මර්දන ව්යාපාරය (AMC)විසින් මෙහෙයවන ලද දශක ගණනාවක දැඩි නිරීක්ෂණ, ප්රතිකාර සහ ප්රජා සහභාගීත්ව ක්රියාමාර්ගවල ප්රතිඵලයකි.
කෙසේ වෙතත්, ලෝකයේ බොහෝ ප්රදේශවල - විශේෂයෙන්ම අප්රිකාව, දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියාව සහ දකුණු ඇමරිකාව යන කලාපවල මැලේරියා රෝගය තවදුරටත් පවතී.
රැකියා, වන්දනා ගමන්, වෙළඳාම හෝ අධ්යාපන කටයුතු සඳහා ශ්රී ලාංකිකයින් වාර්ෂිකව මෙම රටවලට සංචාරය කරන අතර නැවත පැමිණෙති.
මැලේරියා රෝගය නැවත කිසි දිනෙක අපගේ දිවයිනට නොපැමිණෙන බව තහවුරු කර ගැනීම සඳහා, සෑම සංචාරකයෙකුම සංචාරයට පෙර, සංචාරය අතරතුර සහ ඉන් පසුව අවශ්ය පූර්වාරක්ෂක පියවර ගැනීම වැදගත් වේ.
විදේශගත වන ශ්රී ලාංකිකයින් සඳහා
1. සංචාරයට පෙර
a. ඔබ යන රට මැලේරියා රෝගය බහුල (endemic) රටක්දැයි සොයා බලන්න
ඉන්දියාව, මියන්මාරය, ඉන්දුනීසියාව, තායිලන්තය, පකිස්ථානය, බංග්ලාදේශය, අප්රිකාවේ බොහෝ ප්රදේශ සහ දකුණු ඇමරිකාවේ ඇතැම් ප්රදේශ ඇතුළුව රටවල් 80කට අධික සංඛ්යාවක මැලේරියා රෝගය පවතී. මැලේරියා මර්දන ව්යාපාරය (AMC)සමඟ විමසීමෙන් හෝ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) වෙබ් අඩවියට පිවිසීමෙන් ඔබ යන රටේ මැලේරියා රෝගය පවතීදැයි තහවුරු කර ගන්න.
b. නොමිලේ ලබා දෙන මැලේරියා වැළැක්වීමේ ඖෂධ (Chemoprophylaxis) ලබා ගන්න
මැලේරියා රෝගය බහුල රටවලට සංචාරය කරන ශ්රී ලාංකිකයින්ට මැලේරියා මර්දන ව්යාපාරය (AMC) වෙතින් නොමිලේ මැලේරියා වැළැක්වීමේ ඖෂධ ලබා ගැනීමේ හැකියාව ඇත.
ලබා ගත හැකි ස්ථාන:
- මැලේරියා මර්දන ව්යාපාරයේ ප්රධාන කාර්යාලය, කොළඹ 05
- දිවයින පුරා පිහිටි ඕනෑමප්රාදේශීය මැලේරියා මර්දන කාර්යාලයක් (RMO)
ඖෂධ ලබා ගැනීම ආරම්භ කළ යුත්තේ කවදාද:
- ගමන් කිරීමට අවම වශයෙන් සතියකට පෙර පැමිණෙන්න
- ඔබේ විදේශ ගමන් බලපත්රය(Passport) සහ ගමන් විස්තර රැගෙන එන්න
- නිවැරදි ඖෂධය (උදා: Doxycycline, Mefloquine හෝ Atovaquone–Proguanil) සහ එය ලබා ගැනීම ආරම්භ කළ/නැවැත්විය යුතු වේලාව පිළිබඳව AMC වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් පිළිපදින්න.
- නියම කරන ලද ඖෂධය අනුව, ගමන් කරන කාලය තුළ සහ ආපසු පැමිණීමෙන් පසු සති හතරක් යනතුරු එම පෙති දිගටම ලබා ගන්න.
💊 මෙම වැළැක්වීමේ ඖෂධ (prophylaxis) භාවිතය ආරක්ෂිත සහ ඵලදායී වේ. ගර්භනී කාන්තාවන් සහ යම් යම් රෝගී තත්ත්වයන් ඇති පුද්ගලයින් තමන්ට ගැලපෙන උපදෙස් ලබා ගැනීම සඳහා වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතුය.
2. විදේශගතව සිටින කාලය තුළ
වැළැක්වීමේ ඖෂධ ලබා ගත්තද, මදුරු දෂ්ට කිරීම්වලින් ඔබ ආරක්ෂා විය යුතුය — මැලේරියා පරපෝෂිතයා ව්යාප්ත වන්නේ ආසාදිත ඇනොෆිලස් (Anopheles) මදුරුවෙකු දෂ්ට කිරීමෙන් පමණි.
🦟 මදුරු දෂ්ට කිරීම්වලින් වළකින්න
- සෑම රාත්රියකම කල් පවතින කෘමිනාශක ආලේපිත දැලක් (LLIN) යට නිදාගන්න.
- සිරුරේ නිරාවරණය වී ඇති කොටස්වල මදුරුවන් විකර්ෂණය කරන ද්රව්යයක් (DEET, picaridin හෝ lemon eucalyptus oil)ආලේප කරන්න.
- සවස් කාලයේ සහ රාත්රියේදී ලා පැහැති, දිගු අත් සහිත ඇඳුම් අඳින්න.
- හිරු බැස යාමෙන් පසු කාමර තුළ කෘමිනාශක ස්ප්රේ හෝ කොයිල් (coils) භාවිත කරන්න.
- හැකි සෑම විටම දැල් ආවරණ සහිත හෝ වායු සමීකරණය කළ කාමරවල රැඳී සිටින්න.
- සවස් කාලයේ සිට අලුයම දක්වා (මදුරුවන් වැඩිපුරම දෂ්ට කරන වේලාවන්හි) එළිමහන් ක්රියාකාරකම්වල නිරත වීමෙන් වළකින්න.
💡 රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටින්න
විදේශගතව සිටියදී ඔබට උණ, සීතල දැනීම හෝ ශරීරයේ වේදනාව ඇති වුවහොත්, වහාම වෛද්ය ප්රතිකාර ලබා ගන්න සහ මැලේරියා පරීක්ෂණයක් සිදු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටින්න. කඩිනම් ප්රතිකාර මගින් සංකූලතා වළක්වා ගත හැකි අතර අන් අයවද ආරක්ෂා කළ හැකිය.
3. ශ්රී ලංකාවට ආපසු පැමිණීමෙන් පසු
🧪 මැලේරියා පරීක්ෂණය සිදු කරගන්න
මැලේරියාව බහුල රටවලින් ආපසු පැමිණෙන සියලුම සංචාරකයින් මැලේරියා පරීක්ෂණයට (screening) ලක් විය යුතුය; ඔවුන්ට නිරෝගී බවක් දැනුනද මෙය අනිවාර්ය වේ.
නොමිලේ පරීක්ෂා කිරීම් පහත ස්ථානවලින් ලබා ගත හැකිය:
- මැලේරියා මර්දන ව්යාපාර මූලස්ථානය, කොළඹ 05
- ළඟම ඇති ප්රාදේශීය මැලේරියා මර්දන කාර්යාලය
- මැලේරියා අන්වීක්ෂ පරීක්ෂණ (microscopy) හෝ RDT පහසුකම් සහිත සියලුම රජයේ රෝහල්
පරීක්ෂණ කාලසටහන:
- ආපසු පැමිණි වහාම
- ආපසු පැමිණ මාස 1 කට, මාස 6 කට සහ මාස 12 කට පසුව
මෙම පසු විපරම් පරීක්ෂණ මගින් මාස ගණනාවකට පසුව වුවද මතු විය හැකි ආසාදන 📞 ඔබට අසනීප බවක් දැනේ නම්
⚠️ වසර 3ක් යන තෙක් රුධිරය පරිත්යාග නොකරන්න
රුධිර පාරවිලයනය මගින් මැලේරියාව බෝවීම වැළැක්වීම සඳහා අවදානම් රටවල සිට පැමිණි පුද්ගලයින් වසර තුනක් යන තෙක් රුධිරය පරිත්යාග කිරීමෙන් වැළකිය යුතුය.
📞 ඔබට අසනීප තත්ත්වයක් දැනුණහොත්
ශ්රී ලංකාවට පැමිණීමෙන් පසු ඔබට උණ වැළඳුනහොත්:
- මැලේරියාව බහුල රටකට ඔබ සංචාරය කර ඇති බව ඔබේ වෛද්යවරයාට දන්වන්න.
- වහාම මැලේරියා පරීක්ෂණයක් සිදු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටින්න.
- උපදෙස් ලබා ගැනීම සඳහා AMC ආයතනයේ පැය 24 පුරා ක්රියාත්මක දුරකථන අංකය (hotline) අමතන්න.
📞 071-284 1767
ශ්රී ලංකාවට පැමිණෙන විදේශීය සංචාරකයින් සඳහා
ශ්රී ලංකාව — 2012 වසරේ සිට මැලේරියාවෙන් තොර රටකි. සාදරයෙන් පිළිගනිමු.
දිවයින තුළ කිසිදු දේශීය මැලේරියා ව්යාප්තියක් නොමැති අතර, වාර්තා වන රෝගීන් සියල්ලන්ම විදේශයන්හිදී ආසාදනය වී පැමිණි අය වේ.
මැලේරියාවෙන් තොර තත්ත්වය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අපි ඔබගේ සහයෝගය අපේක්ෂා කරමු.
ඔබ දැනගත යුතු කරුණු
- ශ්රී ලංකාවට පැමිණීමේදී මැලේරියා වැළැක්වීමේ ඖෂධ (prophylaxis) අවශ්ය නොවේ.
- මෙම දිවයින තුළදේශීයව මැලේරියාව බෝවීමක් සිදු නොවන නමුත්,සංචාරකයින් අතරින් පිටතින් ආසාදනය වී පැමිණි (imported) රෝගීන් තවදුරටත් හඳුනා ගැනේ.
- රෝගය නැවත ස්ථාපිත වීම වැළැක්වීමට අපගේ සෞඛ්ය පද්ධතිය මදුරු ගහනය සහ රෝගීන් අඛණ්ඩව නිරීක්ෂණය කරයි.
ඔබ මෑතකදී මැලේරියා රෝගය බහුල රටක සංචාරය කර ඇත්නම්
- සහ ඔබගේ රැඳී සිටීමේ කාලය තුළ උණ හෝ සෙම්ප්රතිශ්යාව වැනි රෝග ලක්ෂණ ඇති වුවහොත්, කරුණාකර ළඟම ඇති රජයේ රෝහල වෙත යන්න නැතහොත් මැලේරියා මර්දන ව්යාපාරය (Anti-Malaria Campaign) හා සම්බන්ධ වන්න.
- දිවයින පුරා නොමිලේ මැලේරියා පරීක්ෂණ පහසුකම් ලබා ගත හැකිය.
- කඩිනම් රෝග විනිශ්චය මගින් ඉක්මන් ප්රතිකාර සහතික කරන අතර රෝගය පැතිරීම වළක්වයි.
ඔබ ශ්රී ලංකාවේ දිගු කාලයක් රැඳී සිටින්නේ නම්
- එකතැන රැඳී ඇති ජලය ඉවත් කිරීම මගින් ඔබේ නිවසේ අවට මදුරුවන් බෝවීම වළක්වා ගන්න.
- සාමාන්ය වැළැක්වීමේ පියවරක් ලෙස (ඩෙංගු සහ මදුරුවන් මගින් බෝවන වෙනත් රෝග සඳහා) රාත්රී කාලයේදී මදුරු විකර්ෂක හෝ මදුරු දැල් භාවිතා කරන්න.
- කීට විද්යාත්මක හෝ සෞඛ්ය නිරීක්ෂණ කටයුතු සඳහා පැමිණෙන මහජන සෞඛ්ය නිලධාරීන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන්න.
ඔබගේ දැනුවත්භාවය සහ සහයෝගය, ලොව පුරා පිළිගැනීමට ලක්වූ සාර්ථක ජයග්රහණයක් වන ශ්රී ලංකාවේ "මැලේරියා රෝගයෙන් තොර තත්ත්වය" ආරක්ෂා කර ගැනීමට අපට උපකාරී වේ.
අප හා සම්බන්ධ වන්න
මැලේරියා මර්දන ව්යාපාර මූලස්ථානය
මහජන සෞඛ්ය ගොඩනැගිල්ල, 555/5, එල්විටිගල මාවත, කොළඹ 05
📞 071-284 1767
📧 amc.office@health.gov.lk
🌐 www.malariacampaign.gov.lk
මතක තබා ගන්න
| මැලේරියා රෝගය බහුල රටවලට සංචාරය කරන්නේ නම් | ශ්රී ලංකාවට පැමිණෙන්නේ නම් |
|---|---|
| සංචාරයට පෙර නොමිලේ වැළැක්වීමේ ඖෂධ ලබා ගන්න | මැලේරියා වැළැක්වීමේ ඖෂධ අවශ්ය නොවේ |
| මදුරු දෂ්ට කිරීම්වලින් ආරක්ෂා වන්න | ඩෙංගු වැළැක්වීම පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටින්න |
| ආපසු පැමිණි පසු මැලේරියා පරීක්ෂණය සිදු කරගන්න | උණ තත්ත්වයක් ඇත්නම් ළඟම ඇති රෝහලට වාර්තා කරන්න |
| වසර 3ක් යනතුරු රුධිරය පරිත්යාග නොකරන්න | සෞඛ්ය පරීක්ෂාවන් සඳහා සහයෝගය ලබා දෙන්න |
මැලේරියා රෝගය බහුල රටවල ලැයිස්තුව – 2025
මැලේරියාව බහුලව පවතින රටවල් වල සම්පූර්ණ ලැයිස්තුව නරඹන්න. මෙම කලාපවලට සංචාරය කිරීමට සැලසුම් කරන සංචාරකයින්ට මෙම තොරතුරු අතිශයින්ම වැදගත් වේ.
මැලේරියාවෙන් තොර ශ්රී ලංකාවක් සුරැකීමට එක්වෙමු
මැලේරියා රෝගය බහුල රටවල සම්පූර්ණ ලැයිස්තුව බලන්න. මෙම කලාපවලට සංචාරය කිරීමට සැලසුම් කරන සංචාරකයින් සඳහා මෙම තොරතුරු ඉතා වැදගත් වේ.
ගමනට පෙර – ආරක්ෂා වන්න.
නැවත පැමිණි පසු – පරීක්ෂා වන්න.
අප සියල්ලන් එක්ව – ශ්රී ලංකාව රකිමු.